Муниципальное образование «Закаменский район»
Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение
«Бортойская  средняя общеобразовательная школа»

                                                                                                                                                                                         Утверждено
Приказом МБОУ «Бортойская СОШ»
      « ____ »  ___________________2019 г. 
                                                                                                                                            №________________

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА 
 
Цыденжапова Дарима Долгоржаповна, высшая категория
(Ф.И.О., категория)
Бурятский  язык, 5-9  классы
(предмет, класс)
основное общее образование
(уровень)

у. Бортой
2019 год

Тайлбари бэшэг
Тус хүдэлмэри, буряад хэлэнэй, тэрэниие шэнжэлдэг эрдэм ухаанай хүгжэлтые хараадаа абан, Россиин эрдэм һуралсалай түсэбые (учебный план) баримталан, мүнѳѳ үедэ хэрэглэгдэдэг программын үндэһѳѳр «Буряад хэлэнэй» стандартда тааруулан, 2008 ондо зохёогдоһон буряад хэлэнэй туршалгын программа баримталан, һургуулиин һуралсалай программын түсэбтэй зохилдуулан ажалай программа зохеогдобо.
Буряад хэлэ заахадаа, тон түрүүн һурагшадые зүбѳѳр буряадаар хэлүүлжэ, хѳѳрүүлжэ һургаха, алдуугүйгѳѳр бэшүүлжэ һургаха шухала. Түрэлхи хэлэн болбол үхибүүдые Эхэ орондоо, тоонто нютагтаа, ниитын хэрэгтэ дуратайгаар хүмүүжүүлхэ, аха зоноо, гэртэхинээ, түрэлхидѳѳ, багшанараа хүндэлжэ, залуу үетэниие һуралсалдань, ажал хүдэлмэридэнь, сахим журамдань һайнаар хандуулжа һургаха зорилготой.Ушар тиимэһээ хэлэ хүгжѳѳлгэдэ, практическа хүдэлмэринүүдтэ ехэнхи саг үгтэбэ.
1992 оной июниин 10-да баталагдаһан «Буряад Республикын арадуудай хэлэнүүд тухай» Хуулиин еһоор буряад хэлэнэй гүрэнэй хэлэнүүдэй нэгэн болоод байхадань, тус хэлэндэ олониитын, арад зоной, залуушуулай, һурагшадай хандалга нилээд гүнзэгырнэ.

Буряад хэлэ заалгын зорилгонууд:
•	Һургуулиин шухала зорилгонь хадаа ургажа ябаа үетэндэ эрдэм болбосоролой үндэһэ һууриие гүнзэгыгөөр ба бата бэхеэр үгэхэ, тэдэниие ажал дээрэ хэрэглэхэ, дадал шадабаритай болгохо, хүгжэлтын юрэнхы үзэл бодолтойгоор хүмүүжүүлхэ гэһэн юм.
•	Һурагшадай түрэлхи хэлэ үзэлгэ хадаа оршон тойронхи байдалые ойлгоходонь, мүн ород хэлэ болон бэшэшье предмедүүдые үзэхэ хэрэгтэнь ехэ туһа хүргэдэг.
•	 Гадна һурагшадые болбосоруулха, хүмүүжүүлхэ хэрэгтэ туһалха арга боломжотой. Ушар тиимэһээ түрэлхи хэлэнэй үүргые саашань улам дээшэлүүлхэ, энэ предмет заалгые, хэшээл бүхэнэй үрэ дүнгые һайжаруулха шухала.
•	 V-IX классуудай буряад хэлэнэй программа соо буряад хэшээлэй гол удха болон шухала шэглэлнүүд хараалагдана. 
•	Эдэ шэглэлнүүдэй тон шухалань хадаа һургалга хүмүүжүүлгэ хоёрые түрэлхи хэлэ, литературын хэшээлнүүдтэ нягта холбоотойгоор эмхидхэхэ гэһэн эрилтэ болоно.
•	Түрэлхи хэлэндэ, тэрэнэй үүргэдэ һурагшадай һонирхолые саг үргэлжэ дээшэлүүлжэ, тон дуратайгаар хүмүүжүүлхэ шухала. Тиигэхын тула буряад хэлэнэй баялигые, тэрэнэй уран аргануудые – зэргэсүүлгэ, эпитет, метафора гэхэ мэтые—хэшээлдээ хэрэглэхэ, тэдэниие һурагшадай хэлэлгэдэ хэрэглүүлжэ һургаха. Тиихэтэеэ хамта түрэлхи хэлэ заахадаа, һурагшадта гүнзэгы, бата бэхи эрдэм болбосорол олгохо хэрэгтэй.
•	Буряад хэлэ заахадаа, багша болбол теоретическэ асуудалнуудта тусхай анхарал хандуулха: абяанай болон үгын шэнжэлэлгэдэ, үгын бүридэлдэ, хэлэлгын хубинуудта, мэдүүлэл соохи үгэнүүдэй холболгодо, мэдүүлэлэй байгуулгада, бэшэгэй дүримүүдтэ, сэглэлтын тэмдэгүүдтэ гэхэ мэтэ. Һурагшадай теоретическэ мэдэсэнүүдые элдэб янзын шүүлбэри хэхэдээ элирүүлхэ.
•	VI—VII классуудта морфологи заахадаа, синтаксис дээрэ үндэһэлжэ, тэрээнтэй нягта холбоотойгоор зааха ёһотой. Тиихэдээ мэдүүлэл соо үгтэһэн хэлэлгын хубинуудай хоорондохи холбоое, бэе бэеһээ дулдыданги байһые ойлгуулха.
•	 Багшын шухала зорилгонуудай нэгэниинь хадаа һурагшадые алдуугүйгөөр, зүбөөр бэшүүлжэ һургаха болоно.  Бэшэгэй дүримүүдые, сэглэлтын тэмдэгүүдые үзэхэдөө, һурагшад зүбөөр ойлгоод, тэдээнээ алдуугүйгөөр хэрэглэжэ һураха ёһотой.
•	 Түрэлхи хэлые литературатайнь нягта холбоотойгоор зааха хэрэгтэй. Тиихэдээ литературын хэшээлдэ үзэһэн уран зохёолой хэлэ, найруулга, холбоо үгэнүүд, оньһон болон хошоо үгэнүүд, зэргэсүүлгэнүүд, зохид мэдүүлэлнүүд, богонихон текстнүүд гэхэ мэтые буряад хэлэнэй хэшээлнүүдтэ үргэнөөр хэрэглэхэ шухала.
•	Түрэлхи хэлэ, литературын хэшээлнүүдтэ хэлэлгэ хүгжөөлгэ хараалагданхай. Тиимэһээ изложени болон сочинени бэшэлгэ, хөөрэжэ һургалга гэхэ мэтэ хүдэлмэринүүд дүүргэгдэхэ ёһотой.
•	 Буряад хэлэ үзэлгэ бэшэ предмедүүдые үзэлгэтэй нягта холбоотой. Жэшээлхэдэ, буряад хэлэндэ түшэглэн, ород хэлэнэй олон ойлгосонуудые һурагшадта ойлгуулжа, хоёрдохи хэлэндэнь һургаха зэргэтэй.
      Дээрэ хэлэгдэһэн һургалга болон хүмүүжүүлгын зорилгонуудые дүүргэхын тула багша болбол өөрынгөө эрдэм мэдэсые, дүй дүршэлые саг үргэлжэ дээшэлүүлжэ байха ёһотой. Тиихэдээ буряад хэлээр, литератураар, методикоор, педагогикоор, психологёор шэнэ шэнэ номуудые уншажа, хэшээл бүридөө һайнаар бэлдэжэ, үрэ дүн һайнтайгаар зааха уялгатай.

Һуралсалай предмедэй тодорхойлол
Һургуулида фонетикэ шудалан үзэлгэ хадаа буряад хэлэнэй абяанай гурим ёһын онсо зүйлнүүдые харуулха, литературна үгүүлбэриин гуримые ба зүб бэшэлгын хэдэн олон дүримүүдые ойлгон абаха ябадалда туһалха зорилготой юм. Энэ һалбари шудалан үзөөд байхадаа, һурагшад үгэ сооһоо абяануудые илган оложо шадаха, абяан үзэг хоёрые худхахагүй болохо ёһотой. Энэнь теоретическэшье, практическашье талаһаа ехэ шухала ба орфографида амжалтатай һайнаар һурахада заатагүй хэрэгтэй арга боложо үгэнэ. Энэ зорилго бэелүүлхын тула фонетическэ шалган үзэлгэ үргэнөөр ашаглан хэрэглэхэ шухала. 
        Лексикэ шудалан үзэхэдөө, буряад литературна хэлэнэй үгын баялиг тухай ойлгосо үгэжэ, тэрэниие баяжуулха гол аргануудыень харуулха зорилго табигдана.
        Саашадаа лексикээр мэдээнүүд морфологи ба синтаксис шудалха үедөө, жэшээлхэдэ, ямар нэгэ хэлэлгын хубиие үзэжэ байхадаа, синонимууд, антонимуудые тааруулан абалга, үгын олон удхатай байдаг ушарые ажаглалга г.м. упражненинүүдые дүүргэхэдээ бэхижүүлэгдэнэ. Лексикээр саашанхи хүдэлмэридэ литературын урогуудшье (шудалан үзэжэ байгаа зохёолой хэлэ шэнжэлхэ зуураа) шухала үүргэ дүүргэхэ ёһотой.
Морфологи шудалан үзэхэдөө, һурагшад үгын һуури ба залгалта, үндэһэн ба суффикс, үгэ бии болгодог һуури, хэлэлгын хубинууд, юумэнэй нэрын зохилдол ба хамаадал, глаголой түхэлнүүд, глаголнуудай хубилалга, причасти ба деепричасти гэхэ мэтын ойлгосонуудые бата бэхеэр ойлгожо абаха ёһотой.
Үгын бүридэл ба үгын бии бололгые һургуулида үзэхэ зорилго хадаа үгын удхата хубинуудынь болохо үндэһэн ба суффиксын үүргэ тухай, үгэнүүдые холбодог арга зэбсэгынь болохо залгалтын үүргэ тухай ойлгосо һурагшадта үгэхэ, үгые гансал бүридэлөөрнь хубаажа шадаха бэшэ, мүн баһа ямар үгэһөө хайшан гэжэ бии болоһыень ойлгуулха, буряад хэлэнэй үгэ бии болгодог гол аргануудтайнь танилсуулха. Үгын бүридэлөөр ба үгэ бии болголгоор хэшээлнүүд практическа шэнжэтэй байха зэргэтэй.
 Һурагшад синтаксис шудалан үзэхэдөө, иимэ ойлгосонуудые бата бэхеэр мэдэжэ абаха ёһотой: үгэнүүдэй холбоо, мэдүүлэл, мэдүүлэл доторхи үгэнүүдэй холбоо, мэдүүлэлэй шухала ба юрын гэшүүд, мэдүүлэлэй тусгаарлагдаһан гэшүүд, причастна ба деепричастна обородуудтай мэдүүлэлнүүд, простой ба сложно мэдүүлэлнүүдэй гол янзанууд. Синтаксис шудалан үзэхэ зуураа, хододоо хэлэлгын аялга ажагладаг байха хэрэгтэй. Эдэ ажаглалганууд сэглэлтын дүй дүршэлтэй болгохоһоо гадна, мүн баһа уранаар уншалгын дүй дүршэлтэй болгохо ябадалда ехэ удха шанартай байна.
Тодорхойлолго ба дүрим дээрэ хүдэлэлгэ грамматикын урогуудта ехэхэн һуури эзэлнэ. Грамматикын тодорхойлолгонуудые ба дүримүүдые сээжэлдэхэ зорилготой бэшэшье һаань, тэдэниие сохом тодоор, удхыень ойлгожо, найруулан хэлэхэ эрилтэ һурагшадта табиха. Грамматикын урогуудта багша грамматическа шэнжэнүүдэй (жэшээлхэдэ, наречинүүдэй удхын илгаа, түлөөнэй нэрэнүүдэй илгаа г. м.), хубаарилгые сээжэлдүүлхэ, удхыень ойлгожо абангүй дабтаха ёһогүй юм. Шудалан үзэжэ байгаа грамматическа бүлэгүүдэй гол шухала илгаануудые ойлгон, тэдэнэй хоорондохи адли ба ондоо зүйлнүүдыень мэдэжэ абаха зорилго табигдана. Хэлэнэй материал шэнжэлхэдээ, грамматикаар мэдэхэ болоһон теоретическэ мэдэсэеэ һурагшад өөһэдөө хэрэглэжэ, шудалан үзэһэнөө хамтадхаха ба гуримшуулха юм. Эдэ бүгэдэ хадаа программа соо хараалагдаһан грамматическа дүримүүдые бата бэхеэр ойлгуулха хүдэлмэриин гол удхань болоно.
        Грамматикын һалбаринуудай (морфологи ба синтаксисэй) хоорондохи харилсаа холбоое хододоо хараада абаха гээшэ айхабтар шухала юм: морфологи шудалан үзэхэ зуураа, синтаксисэй материал (сэглэлтын дүримүүдые), харин синтаксис шудалан үзэхэ зуураа, морфологёор гол мэдээнүүдые (бэшэгэй дүримүүдые) дабталсаха хэрэгтэй.
        Мүн фонетикэ болон лексикэтэй грамматикын харилсаа холбоо хараада абтадаг байха ёһотой. Үгэнүүдые морфемэнүүдтэнь һалган хубаахадаа, үзэгэй абяа, үгын бүридэлые хараадаа абалсаха хэрэгтэй. Грамматика шудалан үзэлгэ зүб бэшэлгын (орфографиин ба сэглэлтын) дүримүүдтэй илангаяа нягтаар холболдоно. Тиибэшье гансал орфографиин ба сэглэлтын дүримүүдые юрэ мэдэхэдээ, зүбөөр, алдуугүйгөөр бэшэдэг болодоггүй гээшэ.
        Энээнһээ гадна, шалгахань бэрхэтэй орфограммануудтай үгэнүүдые зүб бэшэлгын дүримүүдые хэрэглэхэ талаар үдэр бүриин хүдэлмэри ябуулха хэрэгтэй. Энэ хүдэлмэри ябуулжа байхадаа, элдэб түрэлэй диктант, грамматико-орфографическа шэнжэтэй упражненинүүдые хэрэглэхэ. Зүб бэшэлгын гол дүримүүд дээрэ һурагшадай анхаралые онсолон хандуулха тон шухала. Бэшэмэл хүдэлмэриие сэгнэхэдээ, орфографическа ба сэглэлтын ехэ ба бага алдуунуудые илгаруулха хэрэгтэй. Грамматикаар ба зүб бэшэлгээр хэшээлнүүдые үнгэргэхэдөө, һурагшадайнгаа хэлэлгэ хүгжөөлгэтэй, үгэ хэлыень баяжуулгатай, литературна хэлэнэй ёһо гуримуудые ба уранаар уншалгын дүршэлнүүдые ойлгожо абалгатай шадаал һаа холбуулха хэрэгтэй. Энэ зорилгоор грамматикын ба зүб бэшэлгын урогуудта элдэб упражненинүүдые, жэшээлхэдэ, үгын холбоонуудые, тусхай темэдэ (тэрэ тоодо зурагааршье) мэдүүлэлнүүдые, түшэг болохо үгэнүүдээр текст зохёолго, найруулгын даабаринуудтайгаар хэмжээгээрээ багашаг текст найруулга, үгтэһэн жэшээгээр, албан хэрэгэй саарһа дансануудые (жэшээлхэдэ, гуйлта, мэдүүлгэ, найдалга, үнэмшэлгэ, гар табилга г. м.) бэшэжэ һураха ёһотой.
Һурагшад иимэ личностнэ дүнгүүдые харуулха еһотой:  
- өөрынгөө сэдьхэлэй байдал түрэл хэлэн дээрээ хэлэхэ;
- оршон тойронхи байгаалиин, тиихэдэ хажуудахи хүнүүдэйнгээ байдал ойлгохо, тэдээндэ өөрынгөө хандаса, хүнүүдые    дэмжэһэнээ, тэдээндэ туһалһанаа түрэл хэлэн дээрээ харуулха;
- өөрынгөө хэлэ уран, баян, тодо, сэбэр болгохоёо оролдохо;
- тоонтодоо, түрэл орондоо дуратай байһанаа, өөрынгөө хандаса харуулха;
- уншаха, харилсаха дуратай байха;
- бэшэхэ шадабаритай байха, буулгажа бэшэхэ, шагнажа абаад бэшэхэ, өөрөө зохёон бэшэхэ;
- өөрынгөө сэдьхэлэй байдал тухай, тиихэдэ үзэһэн юумэнууд тухайгаа бэшэжэ (эссе жанрын түхэлөөр) харуулха;
- түрэл хэлэеэ шудалха эрмэлзэлтэй байха;
- өөрынгөө хэһэн ажал сэгнэжэ шадаха.
Һурагшадай метапредметнэ дүнгүүдынь иимэ байха ёһотой:
Бэеэ гуримшуулаад ябаха шадабари (Регулятивные УУД):
-	олоһон мэдэсэһээн уламжалан, үшѳѳ мэдэхэгүй юумэн тушаагаа зорилго табиха;
-	түсэблэлгэ, удаа дараалуулан хоорондын зорилгонуудые табижа, ямар дүндэ ерэхэеэ уридшалан мэдэхэ;
-	 сэгнэлтэ хэхэдээ, юу ойлгоһоноо, үшѳѳ юу ойлгожо абахабиб, хэр зэргэ шанартайгаар ойлгообиб гэжэ хэһэн ажалаа сэгнэжэ шадаха; 
-	эрмэлзэл зоригоо суглуулжа, бэрхэшээлнүүдые дабажа шадаха.
Оршон тойрониие шудалха шадабари ((Познавательные УУД):
-	буряад хэлэеэ буряад арадай үндэһэн-болбосоролой нангин баялиг гэжэ ойлгохо;
-	түрэл хэлэндээ дуратайгаар, хүндэтэйгѳѳр хүмүүжэхэ; 
-	хэлэнэй баялигые грамматическа аргануудые ѳѳрынгѳѳ хэлэлгэдэ хэрэглэжэ, бодожо байһан бодолоо тэрэнэй хүсѳѳр хэлэжэ шадаха.
Харилсаха шадабари (Коммуникативные УУД):
-	бэе бэеэ шагнажа, дуулажа шадаха; 
-	хэлэнэй аргануудые хэлэлгэдээ хэрэглэжэ, ѳѳрынгѳѳ хараа бодол хэлэжэ шадаха;
-	бэшэг дээрэ, аман хэлэлгээрээ хэрэгтэй мэдээсэл дамжуулжа шадаха; 
-	асуулта хэжэ, хүнэй һанал бодол ба ѳѳрынгѳѳ һанамжа хэлэжэ шадаха; 
-	хэжэ байһан юумэнэйнгээ зорилгонуудые, хамта дүүргэхэ ажалайнгаа түсэбүүдые, яажа тэрээнээ дүүргэхые элирхэйлжэ шадаха; 
-	олоһон мэдэсээрээ нүгѳѳдэтэеэ хубаалдажа, үрэ дүнтэй бодол абаха;
-	 бэе бэеэ хүндэлжэ, нүгѳѳдэдѳѳ анхаралтайгаар хандаха.
Предметнэ дүнгүүдынь гэхэдэ:
Һурагша иимэ юумэ шадаха:
-	үгэ соохи үзэгүүд ба абяануудые зүбѳѳр илгаруулха, шүүлбэрилхэ;
-	аялгануудай ба хашалгануудай илгаа мэдэхэ;
-	 буряад болон абтаһан үгэнүүдэй бэшэгэй дүрим мэдэхэ, тэрэниие баримталан, үгэнүүдые болон мэдүүлэлнүүдые зүбѳѳр үгүүлхэ,бэшэхэ;
-	 үгэнүүдые бүридэлѳѳрнь шүүлбэрилхэ;
-	 юрын мэдүүлэлнүүдые зохёохо;
-	мэдүүлэлэй юрын гэшүүдые мэдэхэ;
-	юрэ хѳѳрэһэн, бодомжолһон, зураглаһан үгүүлэлнүүдые илгаруулха;
-	 юрын түсэб табижа шадаха; 
-	үгын һуури ба үндэһэ, залгабари, залгалта, зүйр үгэ элирүүлжэ шадаха;
-	үгын абяанай шүүлбэри хэжэ шадаха;
-	үгын удха ѳѳрын үгѳѳр дамжуулжа шадаха;
-	антонимууд,омонимууд, синонимуудые илгаруулжа шадаха;
-	мэдүүлэлэй шухала гэшүүдые элирүүлжэ шадаха;
-	мэдүүлэлэй янзануудые илгаруулжа шадаха;
-	мэдүүлэлэй юрын гэшүүдые илгаруулжа шадаха;
-	причастна, деепричастна обородуудые илгаруулжа шадаха;
-	олондо мэдээсэл тараадаг эмхинүүдэй, интернедэй арга хэрэглэжэ шадаха;
-	хүнүүдтэй харилсажа шадаха;
Һурагша иимэ дадалтай болохо:
-	хэлэлгэдээ үгэнүүдые зүбөөр хэрэглэжэ һураха; 
-	мэдүүлэлнүүдые хэлэлгэдээ зүбөөр зохёожо, хэлэжэ шадаха; 
-	дүтэрхы удхатай үгэнүүдые хэлэлгэдээ хэрэглэхэ; 
-	алдуугүйгөөр, зүбөөр бэшэжэ шадаха.

Һурагшадай мэдэсэ шадабариин гол эрилтэнүүд
Һурагшад иимэнүүд шадабари ба дадалтай болохо ёһотой:
үгэ соохи үзэгүүд ба абяануудые зүбѳѳр илгаруулха, шүүлбэрилхэ, үгэнүүдые бүридэлѳѳрнь, мэдүүлэлнүүдые байгуулгаарнь шүүмжэлхэ, юрын болон орёо мэдүүлэлнүүдые зохёохо; буряад болон абтаһан үгэнүүдэй бэшэгэй дүрим мэдэхэ, тэрэниие баримталан, үгэнүүдые болон мэдүүлэлнүүдые зүб үгүүлхэ, бэшэхэ; юрэ хѳѳрэһэн, бодомжолһон, зураглаһан найруулгануудые бэшэхэ түсэб табижа шадаха.
Фонетикэ, графика, орфоэпи, орфографи шудалан үзэлгэ хадаа буряад хэлэнэй абяанай системын онсо зүйлнүүдые харуулха, абяан үзэг хоёрые худхахагүй, литературна үгүүлбэриин хэм баримталха, зүб бэшэлгын дүримүүдые хэрэглэжэ шадаха болохо ёһотой. Үгэнүүдые, мэдүүлэлнүүдые, үгүүлэлнүүдые зүбөөр илгажа һурабал, фонетическэ шүүлбэри зүбөөр хэгдэхэ.
Тус программа соо лексикологи ба фразеологи гэһэн сэдэбүүдтэ онсо һуури үгтэнэ. Буряад хэлэнэй үгын баялиг, хэлэнэй уран аргануудые эдэбхитэйгээр хэрэглэжэ һураха ёһотой. Лексикологёор мэдэсэнүүд морфологи, синтаксисшье шудалха үедөө нэмэгдэхэ, бэхижүүлэгдэхэ. Түрэл хэлэнэйнгээ арга боломжые, тодо, хурса, ураниие улам бүри дүүрэнээр хэрэглэжэ һургаха шухала. Һурагшадые лексическэ шүүлбэридэ һургаха хэрэгтэй.
Морфологи шудалан үзэхэдөө, һурагшад үгын бүридэл ба үгын бии болодог аргануудтайнь танилсана. Үгын удхата хубинууд – үндэһэн ба залгабаринуудай үүргэ тухай, үгэнүүдые холбодог арга зэбсэгынь болохо залгалта тухай ойлгосо һурагшадта үгэхэ, үгые ганса бүридэлөөрнь шүүлбэрилжэ һураха бэшэ, мүн баһа ямар үгэһөө яагаад бии болоһыень ойлгуулха шухала юм. Үгын бүридэлөөр ба үгын бии бололгоор шүүлбэридэ наринаар хандаха, зүб бэшэлгэтэйнь холбоотойгоор хараха. Хэлэлгын хубинуудай морфологическа шэнжэнүүдые ойлгон, тэдэнэй хоорондохи адли ба ондоо зүйлнүүдые мэдэжэ абаха зорилго табигдана.
Синтаксис шудалан үзэхэдөө, һурагшад үгэнүүдэй холбоо, мэдүүлэл, мэдүүлэл доторхи үгэнүүдэй холбоо, мэдүүлэлэй шухала ба юрын гэшүүд тухай мэдэсэ, хэрэглэхэ шадабари бата бэхеэр ойлгожо абаха ёһотой. Мэдүүлэлнүүдые уншахадаа, хоолойн аялга ашагладаг байха хэрэгтэй. Һурагшадые сэглэлтын тэмдэгүүдые зүбөөр табиха дүй дүршэлтэй болгохоһоо гадна, мүн баһа уран уншалгыень хүгжөөхэ байна. Морфологи синтаксис хоёрой хоорондохи холбоое хараада абаха шухала юм. Зүб бэшэлгын дүримүүд, сэглэлтын тэмдэгүүдээр дүримүүд, шалгахань бэрхэтэй орфограммануудта анхарал хандуулагдаха ёһотой.
Һуралсалай предмедэй байгуулга ба удха
5 класс

Хэлэн-хүнүүдэй хоорондоо харилсаха шухала арга
Эхин классуудта үзэһэнѳѳ дабталга 
Абяан ба үзэгүүд. Аялган ба хашалган үзэгүүд.
Түргэн ба удаан аялганууд. Дифтонгнууд ба йотированна аялганууд.
Хэлэлгын хубинууд: юумэнэй нэрэ, үйлэ үгэ, тэмдэгэй нэрэ.
Падежнүүдэй залгалтануудые зүб бэшэлгэ.
Юрэ хѳѳрэһэн, асууһан ба идхаһан мэдүүлэлнүүдые зүбѳѳр уншалга.
Литературна буряад хэлэн. Хэлэнэй үүргэ. Нютаг хэлэнүүд.
Фонетикэ, графика, орфоэпи, бэшэгэй дүрим 
Эхин классуудта үзэһэнѳѳ дабталга.
Буряад хэлэнэй алфавит.
Хэлэлгын абяанууд. Аялган абяануудай илгаа: эмэ (хэлэнэй урдуурхи), эрсэ (хэлэнэй дундуурхи), эрэ (хэлэнэй хойгуурхи). Түргэн, удаан аялганууд, дифтонгнууд.
Аялгануудай тааралдал.
Аялгануудые зүб бэшэлгэ. Ээ, эй, уй, үй, ы, э, и аялгануудые бэшэхэ дүримүүд.
Хашалганууд, тэдэнэй илгаа: хонгёо ба бүдэхи хашалганууд. Хатуу ба зѳѳлэн хашалганууд.
Йотированна аялганууд.
Фонетическэ шүүлбэри.
Буряад хэлэнэй орфоэпи. Орфоэпиин гол дүримүүд. Хэлэлгын абяануудые, үгэнүүдые ба тэдэнэй дүрсэнүүдые, абтаһан үгэнүүдые зүбѳѳр үгүүлэлгэ.
Илгаһан ь тэмдэг.
Yе, үгэ нүүлгэлгэ.
Абтаһан үгэнүүдые зүб бэшэлгэ.
Буряадаар бэшэгдэдэг абтаһан үгэнүүд.
Абтаһан үгэнүүдэй һүүлэйнь аялганиие буряадшалан бэшэхэ дүрим.
Орфографическа толи хэрэглэлгэ.
Лексикологи 
Буряад хэлэнэй үгын баялиг.
Олон удхатай үгэнүүд ба омонимууд.
Сэхэ ба шэлжэһэн удха.
Синонимууд ба антонимууд.
Yндэһэн буряад ба ондоо хэлэнһээ абтаһан үгэнүүд.
Мэргэжэлтэдэй үгэнүүд.
Нютаг үгэнүүд.
Хуушарһан үгэнүүд.
Уласхоорондын  үгэнүүд.
Буряад хэлэнэй толинууд.
Yгын бүридэл ба үгын бии бололго 
Yндэһэн. Yгын һуури.
Yгын залгабари ба залгалта.
Залгабаринуудай хүсѳѳр үгэнүүдэй бии бололго.
Орёо ба хуряамжалһан үгэнүүд. Тэдэниие зүб бэшэлгэ.
Yгэтэй суг бэшэгдэдэг зүйр үгэнүүд.
Анхан һууриин дундахи тодо бэшэ аялгануудые зүб бэшэлгэ.
Yгын бүридэлѳѳр шүүлбэри.
Синтаксис, пунктуаци
Холбуулал. Холбуулалай гол ба дулдыданги үгэнүүд.
Мэдүүлэл. Хэлэгдэһэн зорилгоороо мэдүүлэлнүүдэй илгаа: юрэ хѳѳрэһэн, асууһан, идхаһан.
Аянгалгаараа мэдүүлэлнүүдэй илгаа: шангадхаһан ба шангадхаагүй мэдүүлэлнүүд, тэдэнэй аянгалга.
Мэдүүлэлэй шухала гэшүүд: нэрлүүлэгшэ ба хэлэгшэ.
Мэдүүлэлэй юрын гэшүүд: нэмэлтэ, элирхэйлэгшэ ба ушарлагша.
Хуряангы ба дэлгэрэнгы мэдүүлэлнүүд.
Нэгэ түрэл гэшүүдтэй мэдүүлэл, тэрэнэй сэглэлтын тэмдэгүүд ба аялга.
Хандалга, тэрэнэй сэглэлтын тэмдэгүүд ба аялга.
Причастна ба деепричастна дахуулалнуудтай мэдүүлэлнүүд, тэдэнэй аялга ба сэглэлтын тэмдэгүүд (юрэнхы танилсалга).
Авторай үгын урда ба хойно байһан сэхэ хэлэлгэ, тэдэнэй сэглэлтын тэмдэгүүд ба аялга.
Yгэ андалдалга (диалог), сэглэлтын тэмдэгүүд.
Текст (юрэнхы ойлгосо)..
Хэлэлгын янзанууд: юрэ хѳѳрэлгэ, зураглалга, бодомжолго.
Жэл соо үзэһэнѳѳ дабталга 
Абяан үзэг хоёрой хоорондохи илгаа.
 Аялган ба хашалган абяанууд. 
Синонимуудые, антонимуудые, олон удхата үгэнүүдые, омонимуудые мэдүүлэл соо хэрэглэлгэ. 
Мэдүүлэлэй шухала ба юрын гэшүүд. 
Нэгэ түрэл гэшүүдтэй мэдүүлэл. 
Диалог тухай дабталга.
Холбоо хэлэлгэ хүгжѳѳлгэ 
Текстые абзацнуудта хубааха шадабари бэелүүлхэ хүдэлмэри. 
Түсэб табилга. Текстын сэдэб элирүүлгэ.
 Яряанай ба уран зохёолой найруулга илгаха шадабари бэелүүлгэ. 
Юрэ хѳѳрэлгэ, зураглалга ба бодомжолго гэһэн үгүүлэлэй янзануудта хүдэлмэринүүдые үнгэргэлгэ.
 Уран зохёол, кинофильм, радио болон теледамжуулгануудай удхаар ѳѳрынгѳѳ һанамжа, бодомжолго бэшэхэ шадабари бэелүүлгын хүдэлмэринүүдые үнгэргэлгэ.
 Зураг хэрэглэжэ гү, али ѳѳрынгѳѳ ажабайдалда болоһон үйлэ хэрэгүүд тухай зохёолго бэшэлгэ. 
Юрэ хѳѳрэһэн, зураглаһан текстын удхаар найруулга (дэлгэрэнгы) бэшэлгэ. 
Найруулга, зохёолгонуудые бэшэлгэ. 
Ород хэлэнһээ буряадта оршуулга.
Yзэһэн зохёолой удхаар асуудалнуудта тобшо ба дэлгэрэнгы харюунуудые үгэлгэ.
6 класс
Оролто хэшээл. Буряад хэлэн- Буряад Республикын гүрэнэй хэлэн.
Табадахи класста үзэhэнөө дабталга 
Фонетикэ, графика, бэшэгэйдүрим.
Лексикэ. 
Yгынбүридэл.
Yгынбиибололго. 
Фразеологи
Фразелоги тухай юрэнхы ойлгосо. 
Фразеологическа тааралнуудай гол шэнжэнүүд. 
Ямар хэлэнhээ абтаhан үгэб гэжэ мэдэхэ болохо. 
Абтаhан, нютагай, мэргэжэлтэнэй, хуушарhан үгэнүүдые илгаруулха шадабаритай болгохо. hурагшад хэлэлгэдээ фразеологическа тааралнуудые хэрэглэжэ hураха уялгатай.
Хэлэлгын хубинууд тухай ойлгосо 
Морфологи. Хэлэлгын хуби тухай ойлгосо. Бэеэ дааhан хэлэлгын хубинууд. Туhалагша хэлэлгын хубинууд. Тусхай хэлэлгын хуби. 
Юумэнэй нэрэ 
Эхин классуудта үзэhэнөө дабталга.
 Юумэнэй нэрын удха шанар ба грамматическа гол тэмдэгүүдынь.
 Юумэнэй нэрын синтаксическа үүргэ.
 Юумэнэй нэрые хандалга болгон хэрэглэлгэ. 
Юумэнэй нэрэнүүдэй хүниие ба юумэнүүдые тэмдэглэлгэ. 
Тусхайта ба юрын юумэнэй нэрэнүүд. 
Газар зүйн  нэрэнүүдые (түби дэлхэйн, нуур далайн, хада уулын, орон нютагай, город тосхоной, талмай, гудамжа мэтын нэрэнүүдые), түүхын ушаралнуудай, hайндэрнүүдэй, дурасхаалта үдэрнүүдэй нэрэнүүдые ехэ үзэгөөр эхилжэ бэшэлгэ. 
Ном, дэбтэр, газетэ журнал, зураг, кинофильм, зүжэг, литературын ба хүгжэмэй зохеолнуудай нэрэнүүдые ехэ үзэгөөр эхилжэ бэшэлгэ. Эдэ нэрэнүүдые кавычкаар текст соо илгалга.
Нэгэнэй ба олоной тоо. 
Зохилдол. Падежэй залгалтануудай hууриин зөөлэн хашалганай, дифтонгын, удаан ба сохилтотой аялганай, хэлэнэй узуурай хашалганай удаа түхэлөө хубилгадаг ушарнууд. Падежнүүдэй залгалтануудые залгахада, зарим юумэнэй нэрэнүүдэй hуурида болодог хубилалтанууд. 
Падежэй залгалтануудые зүб бэшэлгэ.
 Юумэнэй нэрын нюурта ба өөртэ хамадал, тэдэнэй залгалтануудые зүб бэшэлгэ.
 Хэрэггүй газарта нэгэ үгэеэ дабтахагүйн тула дүтэрхы удхатай юумэнэй нэрэнүүдые хэлэлгэ соогоо хэрэглэжэ шадаха дадал.
 Падежнүүдэй ба хамаадалай залгалтануудые зүбөөр хэлэхэ, бэшэхэ шадабаритай болгохо
Тэмдэгэй нэрэ 
Тэмдэгэй нэрын удха ба грамматическа шэнжэнь. Шанарта ба харилсаата тэмдэгэй нэрэнүүд. Тэмдэгэй нэрын бии бололго. Тэмдэгэй нэрэ бии болгодог суффикснуудые зүб бэшэлгэ. Тэмдэгэй нэрэнүүдые зохилдуулха, хамаадуулха шадабаритай болголго. Дүтэрхы удхатай тэмдэгэй нэрэнүүдые хэлэлгэ соогоо хэрэглэлгэ.
Тоогой нэрэ 
Тоогой нэрэ тухай ойлгосо. 
Тоолоhон, дугаарлаhан, баглуулhан, суглуулhан тоогой нэрэнүүд. 
Тоолоhон тоогой нэрын һүүлэй хашалган.  
Дугаарлаhан, баглуулhан, суглуулhан тоогой нэрэнүүдые бии болгодог суффикснуудые зүб бэшэлгэ. 
Юрын ба бүридэмэл тоогой нэрэнүүд.
 Хэлэлгэ соо баглуулhан тоогой нэрын хубаарилhан ба баглуулhан удха шанар зүбөөр хэрэглэжэ шадалга. 
Тоолооhон,  дугаарлаhан, баглуулhантоогой нэрэнүүдые элирхэйлэгшэ, суглуулhан тоогой нэрые нэрлүүлэгшэ болгон хэрэглэлгэ.
 Тоогой нэрэнүүдые зүбөөрүгүүлэлгэ.
 Тоогой нэрэнүүдые хэлэлгэдээ зүбөөр хэлэхэ, бэшэхэ шадабаритай болгохо.
Түлөөнэй нэрэ 
Түлөөнэй нэрэ тухай ойлгосо.
 Түлөөнэй нэрэнүүдэй илгарал. 
Түлөөнэй нэрэнүүдые мэдүүлэлэй элдэб гэшүүдэй үүргээр хэрэглэлгэ.
 Түлөөнэй нэрэнүүдые хэлэлгэдээ зүбөөр хэрэглэлгэ. 
Түлөөнэй нэрэнүүдые мэдүүлэлнүүдые холболгодо зүбөөр хэрэглэжэ hуралга.
Дайбар үгэ 
Дайбар үгэнүүдэй удха ба грамматическа шэнжэнүүдынь. 
Дайбар үгэнүүдэй удхаараа илгарал. 
Дайбар үгэнүүдые мэдүүлэлэй ушарлагшадай ба хэлэгшын үүргээр хэрэглэлгэ.
Дайбар үгэнүүдэй бии болохо арганууд.
 Дайбар үгэнүүдые мэдүүлэлнүүд соо зүбөөр хэрэглэхэ шадабаритай болгохо.
Дабталга 
Холбоо хэлэлгэ хүгжөөлгэ 
Үзэhэн текстнүүдые (хуби хубяарнь), хэлэлгын стиль, темэ, холбоотой хөөрөөнэй гол удха дабталга.
Байгаалиие  гү, али ямар нэгэн бодото байдалые тодорхойлон харуулhан удхатай юрэ хөөрэhэн текстээр изложени бэшэлгэ. 
Шудалан үзэжэ байгаа литературна зохеолой хэhэгээр дэлгэрэнгы ба хуряангы изложени бэшэлгэ. 
Хараhан фильмын, зүжэгэй, радиодамжуулгын удхаар өөрынгөө hанамжа оруулалсан, дэлгэрэнгы ба хуряангы изложени бэшэлгэ.
 Ямар нэгэн юумые, байгаалиие ажаглан хадуужа абаhанаа тодорхойлhон, мүн зураг хаража бэшэhэн сочинени. 
Литературна геройн характеристикэ хөөрэжэ үгэлгэ. 
Уншаhан рассказ, шүлэг, статья тухай hанамжаяа бэшэлгэ. 
Юрын конструкцитай мэдүүлэлнүүдhээ бүридэhэн багахан рассказые ородhоо буряад хэлэн дээрэ оршуулга.
8 класс

   Дабталга.
 Холбуулал. 
Холбоо үгэнүүд, тэдэнэй илгарал.
 Холбоо үгэнүүдые хэлэлгэдээ зүбөөр хэрэглэжэ һуралга.
 Олон янзын (синонимичнэ) холбоо үгэнүүдые хэлэлгэдээ хэрэглэхэ шадабаритай болголго.
 Мэдүүлэлнүүд. 
 Олон янзын (юрэ хөөрэһэн, асууһан, идхаһан, шангадхаһан) мэдүүлэлнүүд. 
Тэдэнэй илгаанууд ба сэглэлтын тэмдэгүүд.  
Удхын сохилто.Удхын сохилто ба үгэнүүдэй һуури байра хэрэглэжэ, мэдүүлэлэй шухала үгэ илгаруулан хэлэжэ һуралга.
Орёо мэдүүлэл. 
Простой ба сложно мэдүүлэл тухай ойлгосо.
 Мэдүүлэл соохи үгэнүүдэй холбоо.
 Мэдүүлэлэй гэшүүд. 
Простой мэдүүлэлнүүдэй илгарал. 
Дутуу мэдүүлэл.
Мэдүүлэлэй шухала гэшүүд.
 Нэрлүүлэгшэ, тэрэнэй гаралга. 
Нэрлүүлэгшые заагша. 
Хэлэгшэ, тэрэнэй гаралга. 
Нэрэ хэлэгшэ ба глагол хэлэгшэ. 
Хэлэгшын холболто. 
Нэрлүүлэгшэ хэлэгшэ хоёрой хоорондо зурлаа табилга.
 Нэрлүүлэгшэ хэлэгшэ хоёрые холбоһон үгын үгы байхадань, тэрэниие зүбөөр хэлэлгэ, уншалга.
 Мэдүүлэлэй юрын гэшүүд. 
Элирхэйлэгшэ, тэрэнэй гаралга. 
 Хабсаргалта, тэрэнэй илгарал. 
Нэмэлтэ. Сэхэ ба косвенно нэмэлтэ. 
Ушарлагша, тэрэнэй илгарал. 
Мэдүүлэл соохи үгэнүүдэй байра. 
Юрын гэшүүдые хэлэлгэдээ зүбөөр хэрэглэжэ һуралга. 
Нэмэлтэ, элирхэйлэгшын орондо таараха синонимуудые хэрэглэлгэ.
 Нэгэ түрэл гэшүүдтэй мэдүүлэлнүүд. 
Нэгэ түрэл гэшүүдэй илгаанууд. 
Холбоһон, зүрилдүүлһэн, илгаһан союзуудаар холболдоһон нэгэ түрэл гэшүүд. 
Дуунай аялгаар холболдоһон нэгэ түрэл гэшүүд.
  Хэдэн зэргэлээ нэгэ түрэл гэшүүдтэй мэдүүлэлнүүд.
Нэгэ түрэл гэшүүдтэй мэдүүлэл доторхи хамтадхаһан үгэнүүд. 
Хамтадхаһан үгэнүүдтэй нэгэ түрэл гэшүүдэй сэглэлтын тэмдэгүүд. 
Нэгэ түрэл гэшүүдтэй мэдүүлэлнүүдые нугалбаритайгаар хэлэжэ һуралга. 
Эдэ мэдүүлэлнүүдтэ сэглэлтын тэмдэгүүдые зүбөөр табиха шадабаритай болголго.
Хандалгатай, оролто үгэнүүдтэй, междометинүүдтэй мэдүүлэлнүүд.
Хандалга тухай үзэһыень дабталга. 
Мэдүүлэл дотор хандалгын һуури. 
Хандалгые дуунайнгаа аялгаар илгалга ба хандалгын сэглэлтын тэмдэгүүд. 
Оролто үгэнүүдтэй мэдүүлэлнүүд, оролто мэдүүлэлнүүд.
 Оролто үгэнүүдые ба оролто мэдүүлэлнүүдые дуунайнгаа аялгаар илгалга. 
Оролто үгэнүүдэй сэглэлтын тэмдэгүүд, оролто мэдүүлэлнүүдые запятой, зурлаа, хаалтаар илгалга. 
Хэлэһэн һанал бодолдоо хандалгаяа оролто үгэнүүдэй туһаар гарган харуулжа шадалга. Хандалгатай, оролто үгэнүүдтэй, междометинүүдтэй мэдүүлэлнүүдые зүб нугалбаритайгаар хэлэхэ шадабаритай бололго.
 Эдэ мэдүүлэлнүүдтэ сэглэлтын тэмдэгүүдые табиха шадалтай болголго.
 Тусгаарлагдаһан гэшүүдтэй мэдүүлэлнүүд. 
Тусгаарлалга тухай ойлгосо. 
Тусгаарлагдаһан гэшүүдые дуунайнгаа аялгаар илгалга. 
Хабсаргалта тусгаарлалга, тэрэнэй сэглэлтын тэмдэг.
Мэдүүлэлэй гэшүүдые, тодо болгоһон үгэнүүдые тусгаарлалга. 
Тусгаарлалгын сэглэлтын тэмдэгүүд. 
Тусгаарлалгатай, хабсаргалтатай мэдүүлэлнүүдые нугалбаритайгаар хэлэжэ, уншажа һуралга. 
Тусгаарлагдаһан гэшүүдтэй мэдүүлэлнүүдые зүбөөр үгүүлхэ шадабаритай болгохо. 
Иимэ мэдүүлэлнүүдые алдуугүйгөөр бэшэхэ дадалтай болгохо.
Дахуулалтай мэдүүлэлнүүд.
 Юрын ба бэеэ дааһан причастна болон деепричастна обородуудтай мэдүүлэлнүүд. Тэдэнэй аялга нугалбари ба сэглэлтын тэмдэгүүд.
Сэхэ ба өөршэлэн хэлэлгэ.
 Сэхэ хэлэлгэ тухай үзэһыень дабталга. 
Сэхэ ба өөршэлэн хэлэлгэ. 
Сэхэ хэлэлгын дунда байһан авторай үгэнүүд.
 Сэхэ хэлэлгэтэй мэдүүлэлнүүдэй дунда дуунай аялга ба сэглэлтын тэмдэгүүд. 
 Цитата ба тэрэнэй сэглэлтын тэмдэгүүд. 
Сэхэ болон өөршэлэн хэлэлгые аялга нугалбаритайгаар хэлэжэ һуралга.
 Иимэ мэдүүлэлнүүдые алдуугүйгөөр бэшэхэ дадалтай болголго.
 Дабталга.
 Юрэ хөөрэһэн ба асууһан мэдүүлэлнүүдэй илгаанууд.
 Тэдэнэй олон янза байһаниинь. 
Олон янзын союзуудаар холболдоһон нэгэ түрэл гэшүүд. 
Нэгэ түрэл гэшүүдтэй мэдүүлэлнүүдэй аялга нугалбари. 
 Хандалгатай мэдүүлэлнүүдые дуунайнгаа аялгаар илгалта, тэдэнэй сэглэлтын тэмдэгүүд. Тусгаарлалгатай мэдүүлэлнүүдые дабталга.

9 класс
  Дабталга.
 Хэлэн тухай шухала мэдээн. 
Обществын ургалта, хүгжэлтэдэ хэлэнэй үүргэ. 
Обществын түүхэтэ хүгжэлтэтэй хэлэнэй нягта холбоон. 
Литературна хэлэн ба тэрэнэй найруулганууд (онсодхол).
  Орёо мэдїїлэл, тэрэнэй байгуулга.  
Орёо мэдїїлэлнїїдэй гол илгаанууд: холболтотой ба холболтогүй.
 Ниилэлдэћэн орёо мэдїїлэл: зїрилдэћэн, холбоћон, илгаћан ба залгаћан харилсаатай ниилэлдэћэн орёо мэдїїлэлнїїд. 
 Ниилэлдэћэн орёо мэдїїлэлэй хубинуудай хоорондо запятой табилга. 
Ниилэлдэћэн орёо мэдїїлэлнїїдэй аялга нугалбари зїбєєр їгїїлхэ, иимэ мэдїїлэлнїїдтэ сэглэлтын тэмдэгїїдые зїбєєр табиха шадабаритай ба дадалтай болголго. 
Дахалдаћан орёо мэдїїлэлнїуд.
 Дахалдаћан орёо мэдїїлэлэй шухала ба нїхэсэл мэдїїлэлнїїд. 
Нїхэсэл мэдїїлэлые шухала мэдїїлэлтэйнь холбодог союзууд ба союзна їгэнїїд.  Нїхэсэл мэдїїлэлэй янзанууд (тайлбарилћан, элирхэйлћэн, ушарлаћан).
 Нїхэсэл мэдїїлэлнїїдэй байгуулгаараа ба удхаараа илгарал. 
Хэдэн удхатай нїхэсэл мэдїїлэлнїїд.
 Дахалдаћан сложно мэдїїлэлнїїдэй аялга нугалбари ба сэглэлтын тэмдэгїїд. 
Дахалдаћан сложно мэдїїлэлнїїдые зїбєєр, алдуугїйгєєр хэлэлгэдээ хэрэглэхэ шадабаритай болголго.
Холболтогїй орёо мэдїїлэл.
Холболтогїй орёо мэдїїлэлэй хубинуудай хоорондохи удхын харилсаанууд. 
Холболтогїй орёо мэдїїлэлнїїдэй аялга нугалбари ба сэглэлтын тэмдэгїїд.
 Сэхэ ба өөршэлэн хэлэлгэ. Сэхэ хэлэлгэтэй мэдүүлэлнүүдтэ сэглэлтын тэмдэгүүдые табилга.
Холилдоһон орёо мэдүүлэл.
Үгүүлэл.
 Хөөрэһэн, зураглаһан, бодомжолһон.
Хэлэлгын стиль.
 Литературна- яряанай, эрдэм-һуралсалай, ниитэ-толилолгын, уран һайханай.
 Холбоо хэлэлгэ хїгжєєлгэ.
 Бїхэли зохёолой гї, али тэрэнэй али нэгэ бїлэгэйнь удхада дїтэрхыгєєр, синтаксисэйнгээ талаар бїри сложно (сложно мэдїїлэлнїїдтэй, дэлгэрэнгы простой мэдїїлэлнїїдтэй) текстнїїдые удхадань дїтэрхыгєєр хєєрэлгэ ба изложени бэшэлгэ. 
Бїхэли зохёолой гї, али тэрэнэй али нэгэ удха тухай єєрынгєє ћанал бодомжо харуулангаа, хуряангыгаар аман хєєрэлгэ ба изложени бэшэлгэ.
 Дуратай ном, кино, скульптура, театрай зїжэг наадан, выставкэ, ћонирхолто уулзалга, ажал хїдэлмэри гэхэ мэтэ тухай єєрынгєє ћанал бодомжо харуулћан аман мэдээсэлгэ ба зохёолго бэшэлгэ.
 Конспект дээрэ хїдэлмэрилгые саашань їргэлжэлїїлхэ.
 Литературын учебнигћээ статьягай гол шухала ћанал бодолые элирїїлэн ололго (тезисїїдые бэшэлгэ).
 Уншаћан ном тухайгаа тобшохоноор ћайшаан бэшэлгэ. 
Ямар нэгэ асуудал зїбшэн шиидхэлгээр тогтоомжо бэшэлгэ. 
Єєрын намтар бэшэлгэ.

5-дахи  класс  буряад хэлэн
1-дэхи четверть  27 час

Хэшээл	Сэдэбγγд
	Сагай хубаари	
1	 Абяан ба γзэгγγд	1	
2	Абяан – хэлэлгын единицэ	1	
3	Хэлэлгын хубинууд	1	
4	Юрэ хөөрэhэн, асууhан, идхаhан мэдγγлэлнγγд	1	
5	Шалгалтын хγдэлмэри (диктант)	1	
6	Литературна буряад  хэлэн. Хэлэнэй γγргэ	1	
7	Нютаг хэлэнγγд	1	
8	Хэлэлгын абяанууд	1	
9	Үзэгγγд. Ехэ γзэгγγд	1	
10	Аялган абяанууд болон γзэгγγд. Үгын γе	1	
11	Йотированна γзэгγγд	1	
12	Творческо хγдэлмэри. Найруулга бэшэлгэ	1	
13	Хашалган абяанууд болон γзэгγγд. Хонгёо ба бγдэхи хашалганууд	1	
14	Хатуу ба зөөлэн хашалганууд	1	
15	Бэхижγγлгын хэшээл	1	
16	Үзэгγγд	1	
17	Илгаhан зөөлэн тэмдэг	1	
18	Х.х.х Д-97 Оршуулга «Зимний наряд деревьев» Багшын γзэмжөөр	1	
19	Орфоэпи. Орфоэпи тухай юрэнхы ойлгосо	1	
20	Үгэ соо хашалган γзэгγγдэй эзэлдэг hуури	1	
21	Бэшэгэй дγрим (орфографи) Буряад γгэ бэшэхэ юрэнхы дγримγγд. 	1	
22	Аялганай тааралда hубарил	1	
23	Аялганай нугарал	1	
24	Аялгануудай зγб бэшэлгэ	1	
25	Буряад γгын анхан hуурида аялгануудай зγб бэшэлгэ.  Ээ-эй	1	
26	Шалгалтын  диктант	1	
27	Алдуу дээрэ хγдэлмэри. Четвертиин дγн гаргалга	1	

2-дохи четверть  21 час

Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари
	
1	Х.х.х. Зохёохы хγдэлмэри. Багшын γзэмжөөр	1	
2	Аялгануудай зγб бэшэлгэ. Уй-γй-ы-	1	
3	Аялгануудай зγб бэшэлгэ Ии-ы-	1	
4	Аялгануудай зγб бэшэлгэ. Э-и-	1	
5	Анхан hууриин тодо бэшэ	1	
6	Аялганиие зγб бэшэлгэ	1	
7	Х.х.х. Багшын γзэмжөөр	1	
8	Абтаhан γгэнγγдэй зγб бэшэлгэ. Буряадаар, ородоор бэшэгдэдэг абтаhан γгэнγγд	1	
9	Абтаhан γгэнγγдэй hγγлэй аялганиие буряадшалжа бэшэлгэ	1	
10	Хатуу ба зөөлэн хашалгануудай hγγлэй сохилтогγй аялгануудые бэшэхэ дγрим	1	
11	Абтаhан γгын залгалта зγб бэшэлгэ.  Абтаhан γгэдэ залгалта, залгабаринуудые нэмэлгэ	1	
12	Практическа хγдэлмэри	1	
13	Үгэнγγдые сугтань, аминдань болон хоорондонь богони зурлаа табижа бэшэхэ дγримγγд	1	
14	Хуряамжалhан γгэнγγдые бэшэхэ болон γгэ тобшолхо дγримγγд	1	
15	Үгэ таhалха дγрим	1	
	                              Лексикэ – 10 час		
16	Лексикэ тухай ойлгосо. Үгын лексическэ удха	1	
17	Ганса ба олон удхатай γгэнγγд	1	
18	Х.х.х. Найруулга Багшын γзэмжөөр	1	
19	Үгын сэхэ ба шэлжэhэн удха	1	
20	Шалгалтын хγдэлмэри	1	
21	Алдуу дээрэ хγдэлмэри	1	

3-дахи четверть  30 час

Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари	
1	Х.х.х. Багшын γзэмжөөр	1	
2	Омонимууд	1	
3	Антонимууд	1	
4	Синонимууд	1	
5	Эхир γгэнγγд	1	
6	Үндэhэн буряад болон абтаhан γгэнγγд	1	
7	Мэргэжэлтэдэй γгэнγγд	1	
8	Нютаг  γгэнγγд	1	
9	Хуушарhан ба шэнэ γгэнγγд	1	
10	Х.х.х.Найруулга «Хэн зэмэтэйб?»	1	
11	Тγсэб табижа найруулга бэшэхэ	1	
12	Уласхоорондын (интернациональна) γгэнγγд	1	
13	Фразеологи	1	
14	Буряад  хэлэнэй толинууд	1	
15	Үгын бγридэл. Үгын бии бололго. Үгын γндэhэн ба hуури	1	
16	Үгын залгабари ба залгалта	1	
17	Бэхижγγлгын хγдэлмэри	1	
18	Орёо ба хуряамжалhан γгэнγγд	1	
19	Үгын бγридэлдэ зγйр γгэнγγдэй γγргэ	1	
20	Х.х.х. Багшын γзэмжөөр	1	
21	Найруулга Э.Дугаров	1	
	     Синтаксис – 15 час		
22	Холбуулал. Холбуулалай шγγлбэри	1	
23	Мэдγγлэл	1	
24	Практическа хγдэлмэри	1	
25	Хөөрэhэн, асууhан болон идхаhан мэдγγлэлнγγд	1	
26	Шангадхаhан мэдγγлэл	1	
27	Мэдγγлэлэй шухала гэшγγд	1	
28	Бэхижγγлгын хэшээл. Шалгалтын хγдэлмэридэ бэлэдхэл	1	
29	Шалгалтын хγдэлмэри	1	
30	Алдуу дээрэ хγдэлмэри. Четвертиин дγн гаргалга	1	

4-дэхи четверть   24 час

Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари
	
1	Х.х.х. Багшын γзэмжөөр	1	
2	Хуряангы ба дэлгэрэнгы мэдγγлэлнγγд	1	
3	Мэдγγлэлэй юрын гэшγγд. Элирхэйлэгшэ	1	
4	Мэдγγлэлэй юрынгэшγγд.  Нэмэлтэ	1	
5	Мэдγγлэлэй юрын гэшγγд.  Ушарлагша	1	
6	Практическа хγдэлмэри	1	
7	Мэдγγлэлэй нэгэ тγрэл гэшγγд	1	
8	Тγрэл гэшγγдые элирγγлхэ	1	
9	Хандалгатай мэдγγлэл	1	
10	Дахуулалнуудтай мэдγγлэлнγγд	1	
11	Х.х.х. Творческо хγдэлмэри	1	
12	Сэхэ хэлэлгэ	1	
13	Үгγγлэл	1	
14	Хэлэлгын стильнγγд	1	
15	Эрдэм  hуралсалай стильнγγд	1	
16	Жэл соо γзэhэнөө дабталга. Фонетикэ	1	
17	Дабталга. Ээ-эй, уй-уй-ы аялгануудые зγб бэшэлгэ	1	
18	Дабталга.  Лексикэ	1	
19	Дабталга. Синтаксис	1	
20	Бэхижγγлгын хγдэлмэри	1	
21	Творческо хγдэлмэри	1	
22	Шалгалтын хγдэлмэри	1	
23	Алдуу дээрэ хγдэлмэри. Четвертиин дγн гаргалга	1	
24-25	Бγридхэлгэ. Жэлэй дγн гаргалга. Зохёохы хγдэлмэри	1	

Буряад хэлэн            6-дахи класс         
  I-дэхи  четверть, 27 час

Хэшээл 	Сэдэбγγд 	Сагай хубаари	
	Буряад хэлэн ХХ1зуун жэлэй эхиндэ	2 ч.	
1	Хэлэн тухай	1 ч.	
2	Харилсаанай байдал	1 ч	
	  5-дахи класста γзэhэнөө дабталга	6 ч.	
3	Фонетикэ	1 ч.	
4	Үгγγлэл.Үгγγлэлэй анализ	1 ч.	
5	Лексикэ	1 ч.	
6	Синтаксис	1 ч.	
7	Холбуулал	1 ч.	
8	Мэдγγлэл	1 ч.	
9	Грамматическа даабаритай мэдγγлэл	1 ч.	
	Лексикологи.Фразеологи	8 ч.	
10	Лексикологи. Толинууд	1 ч.	
11	Антонимууд	1 ч.	
12	Омонимууд	1 ч.	
13	Синонимууд	1 ч.	
14	Фразеологизмууд	1 ч.	
15	Фразеологизмуудай гол шэнжэнγγд	1 ч.	
16	Фразеологизмуудай синтаксическа γγргэ	1 ч.	
17	Фразеологизмуудые хэлэлгэ соогоо хэрэглэлгэ	1 ч.	
18	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ	1 ч.	
	Морфологи тухай юрэнхы ойлгосо	2 ч.	
19	Морфологиин шэнжэлдэг гол зγйл	1 ч.	
20	Хэлэлгын хубинуудай илгарал	1 ч.	
	Юумэнэй нэрэ	30 ч	
21	Юумэнэй нэрэ	1 ч.	
22	Юумэнэй нэрэ юу тэмдэглэдэг бэ?	1 ч.	
23	Юрын ба тусхайта юумэнэй нэрэнγγд	1 ч.	
24	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ.	1 ч.	
25	Нютагайм домогто газарнууд.(проект)	1 ч.	
26	Тодорхой ба зайраа γгэнγγд	1 ч.	
27	Шалгалтын ажал	1 ч.	

Буряад хэлэн            6-дахи класс           
 II-дохи  четверть, 21  час

Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари	
1	Юумэнэй нэрын нэгэнэй тоо	1 ч.	
2	Юумэнэй нэрын олоной тоо	1 ч.	
3	Хγниие тэмдэглэhэн юумэнэй нэрэнγγдэй	1 ч.	
4	Олоной тоогой тγхэлэй бии бололго	1 ч.	
5	Хγнhөө бэшэ юумэ нэрлэhэн γгэнγγдэй олоной тоо	1 ч.	
6	Абтаhан γгэнγγдэй олоной тогой тγхэл	1 ч.	
7	Юумэнэй нэрын зохилдол	1 ч.	
8	Нэрын падеж	1 ч.	
9	Хамаанай падеж	1 ч.	
10	Зγгэй падеж	1 ч.	
11	Үйлын падеж	1 ч.	
12	Зэбсэгэй падеж	1 ч.	
13	Хамтын падеж	1 ч.	
14	Гаралай падеж	1 ч.	
15	Юумэнэй нэрын хамаадал	1 ч.	
16	Юумэнэй нэрын нюурта хамаадалай тγхэл	1 ч.	
17	Нюурта хамаадалай тγхэлэй залгалтануудай хэрэглэлгэ	1 ч.	
18	Нюурта хамаадалай тγхэлтэй γгэнγγдэй зохилдол	1 ч.	
19	Юумэнэй нэрын өөртэ хамаадал	1 ч.	
20	Грамматическа  даабаритай  диктант	1 ч.	
21	Алдуунууд дээрэ хγдэлмэри	1 ч.	

Буряад хэлэн            6-дахи класс           
 III-дахи  четверть, 30  час

Хэшээл	
Сэдэбγγд	Сагайхубаари	
1	Ээ-өө аялгануудые зγб бэшэлгэ	1 ч.	
2	Юумэнэй нэрын морфологическа шγγлбэри. Шалгалтын хγдэлмэри	1 ч.	
	Тэмдэгэй нэрэ (10 час)		
3	Тэмдэгэй нэрын удха ба грамматическа шэнжэ	1ч.	
4	Шанарта ба харилсаата тэмдэгэй нэрэнүүд.	1 ч.	
5	Шанарта тэмдэгэй нэрын зэргэнγγд	1 ч.	
6	Харилсаата тэмдэгэй нэрэнγγд	1 ч.	
7	Тэмдэгэй нэрын хэлэлгэ соо хэрэглэлгэ	1 ч.	
8	Юумэнэй нэрын орондо хэрэглэгдэhэн тэмдэгэй нэрын зохилдол	1 ч.	
9	Юумэнэй нэрын орондо хэрэглэгдэhэн тэмдэгэй нэрын хамаадал	1 ч.	
     10	Тэмдэгэй нэрын морфологическа шγγлбэри	1 ч.	
11	Грамматическа даабаритай диктант	1 ч.	
12	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ	1 ч.	
	Тоогой нэрэ (10 час.)		
13	Тоогой нэрэ	1 ч.	
14	Тоогой нэрэнγγдэй илгарал	1 ч.	
15	Тоолоhон тоогой нэрэнγγд	1 ч.	
     16	Дугаарлаhан тоогой нэрэнγγд	1 ч.	
17	Баглуулhан тоогой нэрэнγγд	1 ч.	
18	Суглуулhан тоогой нэрэнγγд	1 ч.	
19	Тоогой нэрын удхаараа илгарал	1 ч.	
20	Хэлэлгэ соо тогой нэрын хэрэглэлгэ тухай	1 ч.	
21	Тоогой нэрын шγγлбэри	1 ч.	
22	Үгγγлэл	1 ч.	
	Тγлөөнэй нэрэ (8 час)		
23	Тγлөөнэй нэрэ	1 ч.	
24	Тγлөөнэй нэрын удхаараа илгарал	1 ч.	
25	Тγлөөнэй нэрын олоной тоо	1 ч.	
26	Тγлөөнэй нэрын зохилдол	1 ч.	
27	Тγлөөнэй нэрын хамаадал	1 ч.	
28	Тγлөөнэй нэрын нюурта хамаадал	1 ч.	
29	Тγлөөнэй нэрын өөртэ хамаадал	1 ч.	
30	Тγлөөнэй нэрын морфологическа шγγлбэри	1 ч.	

Буряад хэлэн            6-дахи класс        
    IV-дэхи  четверть,24 час

Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай
хубаари	
1	Үгγγлэл	1 ч.	
2	Шалгалтын хγдэлмэри	1 ч.	
	Дайбар γгэ (10 час.)		
3	Дайбар γгэ	1 ч.	
4	Анхан ба гараhан дайбар γгэнγγд	1 ч.	
5	Анхан ба гараһан дайбар γгэнγγд	1 ч.	
6	Дайбар γгэнγγдэй удхаараа илгарал	1 ч.	
7	Дайбар γгэнγγдые дахуул γгэнγγдһээ илгаруулга	1 ч.	
8	Дайбарγгэнγγдэй морфологическа шγγлбэри	1 ч.	
9	Үгγγлэл	1 ч.	
10	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ. 	1 ч.	
11	Нγхэртөө бэшэг ба сониндо γгγγлэл бэшэлгэ	1 ч.	
12	Грамматическа даабаритай диктант	1 ч.	
	Жэл соо γзэhэнөө дабталга (12 час.)	.	
13	Фразеологизмууд	1 ч.	
14	Юумэнэй нэрэ	1 ч.	
15	Тэмдэгэй нэрэ	1 ч.	
     16	Тоогой нэрэ	1 ч.	
     17 	Тγлөөнэй нэрэ	1 ч.	
     18	Дайбар γгэ	1 ч.	
     19	Шалгалтын асуудалнуудаар хγдэлмэри	1 ч.	
     20	Дабталгын даабаринууд	1 ч.	
     21	Грамматическа даабаритай диктант	1 ч.	
     22	Алдуунууд дээрэ хγдэлмэри	1 ч.	
     23	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ	1 ч.	
     24	Хараhан теледамжуулгын удхаар найруулга бэшэхэ	1 ч.	

Буряад хэлэн            8-дахи класс  
  I-дэхи четверть, 27 час
Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай
хубаари	
	Дабталга (5 час)		
1	Фонетикэ	1	
2	Графика	1	
3	Орфографи	1	
4	Лексикэ	1	
5	Морфологи	1	
6	Хэлэлгынхубинууд	1	
7	Грамматическа даабаритай диктант	1	
	Буряад хэлэн –арадай хэлэн (2 час)		
8	Үгγγлэл	1	
9	Текст	1	
	Синтаксис (3 час)		
10	Буряад хэлэлгын байгуулга	1	
11	Синтагматика тухай юрэнхы ойлгосо	1	
12	Синтаксис тухай юрэнхы ойлгосо	1	
	Холбуулал (15 час)		
13	Холбуулал тухай юрэнхы ойлгосо	1	
14	Тогтомол холбуулалнууд	1	
15	Сγлөө холбуулалнууд	1	
16	Холбуулалнуудай бγридэлдэ ороhон γгэнγγдэй харилсаа холбоон	1	
17	Ниилэлдγγлhэн харилсаа холбоон	1	
18	Дахалдуулhан харилсаа холбоон	1	
19	Тааралдал	1	
20	Хγтэлбэри	1	
21	Шадарлал	1	
22	Юумэнэй, тэмдэгэй нэрэнγγдэй холбоон	1	
23	Тоогой, дайбар γгэнγγдэй холбоон	1	
24	Причасти, деепричастиин холбоон	1	
25	Элирхэйлhэн удха	1	
26	Ушарлаhан удха	1	
27	Грамматическа даабаритай диктант	1	

Буряад хэлэн            8-дахи класс       
    II-дохи  четверть, 21 час 
Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари	
	Мэдγγлэл (8 час)		
1	Мэдγγлэл тухай юрэнхыойлгосо	1	
2	Холбуулал мэдγγлэлэй илгаа	1	
4	Хөөрэhэн мэдγγлэл	1	
5	Асууhан мэдγγлэл	1	
6	Идхаhан мэдγγлэл	1	
7	Шангадхаhан мэдγγлэл	1	
8	Шангадхаагγй мэдγγлэл	1	
9	Дутуу мэдγγлэл	1	
	Юрын мэдγγлэл (12 час)		
10	Нэрлγγлэгшын бγлэгγγд	1	
11	Хэлэгшын бγлэгγγд	1	
12	Юрын мэдγγлэлэй байгуулга	1	
13	Нэгэ бγридэлтэ мэдγγлэл	1	
14	Хоёр бγридэлтэ мэдγγлэл	1	
15	Нэрлэhэн мэдγγлэл	1	
16	Нюургγй мэдγγлэл	1	
17	Тодо бэшэ нюуртай мэдγγлэл	1	
18	Хуряангы мэдγγлэл	1	
19	Дэлгэрэнгы мэдγγлэл	1	
20	Тестын хγдэлмэри	1	
21	Шалгалтын ажал	1	

Буряад хэлэн            8-дахи класс         
  III-дахи  четверть, 30 час 
Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагайхубаари	
	Мэдγγлэлэй гэшγγд (17 час)		
1	Мэдγγлэлэй шухала гэшγγд	1	
2	Нэрлγγлэгшэ, ба тэрэнэй гаралга	1	
3	Ямар хэлэлгын хубяар гаранаб? Юумэнэй.Тэмдэгэй нэрэнγγдээр	1	
4	Тоогой. Тγлөөнэй нэрэнγγдээр	1	
5	Үйлэ γгэ. Дайбар γгэнγγдээр	1	
6	Нэрлγγлэгшын бγридэл	1	
7	Нэрлγγлэгшын заагша	1	
8	Хэлэгшэ ба тэрэнэй гаралга	1	
9	Юрын хэлэгшэ	1	
10	Бγридэмэл хэлэгшэ	1	
11	Юрын нэрэ хэлэгшэ, бγридэмэл нэрэ хэлэгшэ	1	
12	Юрын γйлэхэлэгшэ, бγридэмэл γйлэ хэлэгшэ	1	
13	Хэлэгшын холболто	1	
14	Хэлэгшын зγйр γгэнγγд	1	
15	Нэрлγγлэгшэ хэлэгшэ хоёрой хоорондо зурлаа табилга	1	
16	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ	1	
17	Зурагаар зохёолго бэшэлгэ	1	
	Мэдγγлэлэй юрын гэшγγд (13 час)		
18	Элирхэйлэгшэ, тэрэнэй гаралга	1	
19	Хабсаргалта, юрын хабсаргалта	1	
20	Холболтотой хабсаргалтанууд	1	
21	Тусгаарлагдаhан хабсаргалтанууд	1	
22	Нэмэлтэ, тэрэнэй гаралга	1	
23	Сэхэ нэмэлтэ	1	
24	Хазагай нэмэлтэ	1	
25	Ушарлагша, тэрэнэй илгарал	1	
26	Мэдγγлэл соо γгэнγγдэй байра. Юрын гэшγγдые хэлэлгэдээ зγбөөр хэрэглэжэ hуралга	1	
27	Аргын, байрын,сагай ушарлагшанууд	1	
28	Шалтагаанай,зорилгын, болзоогой, хэмжээнэй ушарлагшанууд	1	
29	Шалгалтын хγдэлмэри	1	
30	Алдуунууд дээрэ хγдэлмэри	1	

    Буряад хэлэн            8-дахи класс        
   IV-дэхи  четверть, 24 час 
Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари	
	Мэдγγлэлэй нэгэ тγрэл гэшγγд (5 час)		
1	Мэдγγлэлэй нэгэ тγрэл гэшγγд	1	
2	Мэдγγлэлэй нэгэ тγрэл гэшγγдэй холболто γгэ	1	
3	Нэгэ тγрэл гэшγγдтэй мэдγγлэл доторхи хамтадхаhан γгэ	1	
4	Нэгэ тγрэл гэшγγдтэй мэдγγлэл соо сэглэлтын тэмдэгγγд	1	
5	Грамматическа даабаритай диктант	1	
6	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ	1	
	Мэдγγлэлэй тододхоhон гэшγγд (4час)		
7	Мэдγγлэлэй тододхоhон гэшγγд. Тусгаарлалга тухай ойлгосо	1	
8	Тододхоhон элирхэйлэгшэ, сэглэлтын тэмдэгγγд	1	
9	Тододхоhон нэмэлтэ, сэглэлтын тэмдэгγγд	1	
10	Тододхоhон ушарлагша, сэглэлтын тэмдэгγγд	1	
11	Мэдγγлэлэй гэшγγд болодоггγй γгэнγγд.Тэрэнэй илгарал (5 час)	1	
12	Оролто γгэнγγдтэй мэдγγлэлнγγд	1	
13	Оролто γгэнγγдэй сэглэлтын тэмдэгγγд	1	
14	Оролто мэдγγлэлнγγд	1	
15	Оролто мэдγγлэлнγγдые запятой, зурлаа, хаалтаар илгалга	1	
16	Шалгалтын хγдэлмэри	1	
	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ (2 час.)		
17	Уран зохёолhоо шэлэгдэhэн γгγγлэлэй удхые богонихоноор (конспет бэшэлгэ	1	
18	Уншаhан номойнгоо гол удхые тобшоор найруулан бэшэлгэ (аннотаци)	1	
19	Хандалгатай мэдγγлэлнγγд	1	
20	Аянгалhан γгэнγγд ба γгэ мэдγγлэлнγγд	1	
21	Дахуулалтай мэдγγлэлнγγд	1	
22	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ.Һургуулиингаа сониндо багахан γгγγлэл бэшэхэ	1	
23	Жэл соо γзэhэнөө дабталга	1	
24	Шалгалтын хγдэлмэри	1	

Буряад хэлээр 9-дэхи классай 
                                                                I-дэхи четверть, 27 час
Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари	
	Дабталга (7час)		
1	Холбуулал	1	
2	Холбуулалнуудай бγридэлдэ ороhон γгэнγγд	1	
3	Мэдγγлэл	1	
4	Юрын мэдγγлэлэй байгуулга	1	
5	Мэдγγлэлэйгэшγγд	1	
6	Дахуулал	1	
7	Грамматическа даабаритай диктант	1	
	Хэлэн тухай мэдээн (2 час)		
8	Литературна хэлэн ба тэрэнэй стильнγγд	1	
9	Буряад литературна хэлэн болон нютаг хэлэнγγд	1	
	Орёо мэдγγлэл(7 час)		
10	Орёо мэдγγлэл тухай ойлгосо	1	
11	Юрын болон орёо мэдγγлэлнγγдэй илгаа	1	
12	Холболто болон холболто γгэ орёо мэдγγлэл соо	1	
13	Үгγγлэл	1	
14-16	Хэлэлгэ хүгжөөлгэ.Бγхэли зохеолой гγ, али тэрэнэй али нэгэ бγлэгэйнь удхада дγтэрхыгөөр, синтаксисэйнгээ талаар орео (орео мэдγγлэлнγγдтэй, дэлгэрэнгы юрын мэдγγлэлнγγдтэй ) текстэнγγдые хөөрэлгэ ба найруулга бэшэхэ.	3	
	Ниилэлдэhэн орёо мэдγγлэл(11 час)		
17	Ниилэлдэhэн орёо мэдγγлэл	1	
18	Холбоhон харилсаатай ниилэлдэhэн орёо мэдγγлэл	1	
19	Зγрилдэhэн харилсаатай ниилэлдэhэн орёо мэдγγлэл	1	
20	Илгаhан харилсаатай ниилэлдэhэн орёо мэдγγлэл	1	
21	Залгаhан харилсаатай ниилэлдэhэн орёо мэдγγлэл	1	
22	Ниилэлдэhэн орёо мэдγγлэлэй сэглэлтын тэмдэгγγд	1	
23	Ниилэлдэhэн орёо мэдγγлэлэй шγγлбэри	1	
24	Тестын хγдэлмэри	1	
25	Үгγγлэл	1	
26	Изложени	1	
27	Шалгалтын асуудалнуудаар хγдэлмэри	1	

II-дохи четверть, 21 час
Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари	
	Дахалдаһан орео мэдγγлэл (30час)		
1	Дахалдаhан орео мэдүүлэл, 	1	
2	Тэрэнэй байгуулга, илгаа	1	
3	Тайлбарилhан нүхэсэл мэдүүлэлтэй	1	
    4	Дахалдаhан орёо мэдγγлэл	1	
    5	Тайлбарилhан нγхэсэл мэдγγлэл соохи	1	
    6	союз болон союзна γгэнγγд	1	
    7	Элирхэйлhэн нγхэсэл мэдγγлэлтэй	1	
    8	Дахалдаhан орёо мэдγγлэл	1	
    9	Элирхэйлhэн нγхэсэл мэдγγлэл сохи союзууд	1	
   10	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ. Буряад арадай тγγхэ, ёhо	1	
   11	заншал тухай өөрынгөө бодомжо харуулhан найруулга бэшэхэ.	1	
   12	Ушарлаhан нγхэсэл мэдγγлэлтэй дахалдаhан	1	
   13	Орёо мэдγγлэл: аргын	1	
   14	Сагай	1	
  15	байрын	1	
  16	шалтагаанай	1	
  17	зорилгын	1	
  18	болзоогой	1	
  19	өөрсэгγйн	1	
  20	Грамматическа даабаритай диктант	1	
  21	Алдуунууд дээрэ хγдэлмэри	1	

III -дахи четверть, 30 час
Хэшээл	Сэдэб	Сагай хубаари	
1	Хэдэн нүхэсэл мэдүүлэлтэй	1	
2	Дахалдаhан орёо мэдγγлэл	1	
3	Багсайн hубариhан нγхэсэл мэдγγлэлтэй	1	
4	Дахалдаhан орёо мэдγγлэл	1	
5	Зэргэлэн hубариhан нγхэсэл мэдγγлэлтэй	1	
6	Дахалдаhан орёо мэдγγлэл	1	
7	Дахалдан hубариhан нγхэсэл мэдγγлэлтэй	1	
8	Дахалдаhан орёо мэдγγлэл	1	
9	Изложени	1	
10	Үгγγлэл. «Талын дуран»	1	
	Холболто γгэгγй (союзгγй)орёо мэдγγлэл (7 час)		
11	Холболто γгэгγй орёо мэдγγлэлэй хубинуудай	1	
12	Хоорондохи удхын харилсаан	1	
13	Холболто γгэгγй орёо мэдγγлэлнγγдые удхалан	1	
14	Аянгалга ба тэдэнэй сэглэлтын тэмдэгγγд	1	
15	Холболто γгэгγй орёо мэдγγлэлнγγдые удхалан	1	
16	хоолой аялгын хγсөөр хуби хубяарнь илгаруулга	1	
17	Тестын хγдэлмэри	1	
	Сэхэ хэлэлгэтэй орёо мэдγγлэл (6 час)		
18	Сэхэ хэлэлгэтэй орёо мэдγγлэлэй онсо шэнжэ болон байгуулга	1	
19	Авторай γгэ ба сэхэ хэлэлгэ	1	
20	Сэхэ хэлэлгэ ба өөршэлэн хэлэлгэ	1	
21	Сэхэ хэлэлгэтэй орёо мэдγγлэлнγγдэй сэглэлтэнγγд	1	
22	Хэлэлгэ хγгжөөлгэ	1	
23	Ѳөрын намтар бэшэлгэ	1	
	Холилдоhон орёо мэдγγлэл (7 час )		
24	Холилдоhон орёо мэдγγлэл тухай ойлгосо	1	
25	Холилдоhон орёо мэдγγлэлэй байгуулга	1	
26	Холилдоhон орёо мэдγγлэлэй сэглэлтын тэмдэгγγд	1	
27	Дахалдаhан ба ниилэлдэhэн	1	
28	Ниилэлдэhэн ба холболтогγй	1	
29	Ниилэлдэhэн, дахалдаhан ба холболтогγй	1	
30	Грамматическа даабаритай диктант	1	

IV -дэхи четверть, 24 час
Хэшээл	Сэдэбγγд	Сагай хубаари	
	Хэлэлгэ (7 час.)		
1	Хэлэлгэ хγнэй харилсаанай ушар байдал	1	
3	Хэлэлгэ хөөрэлдэhэн ушар байдалай илгарал	1	
4	Хөөрэhэн хэлэлгэ	1	
5	Домоглоhон хөөрөөн	1	
6	Бодомжолhон хөөрөөн	1	
7	Һанал бодолоо сэхэ, нюунгγй хэлэhэн хөөрөөн	1	
8	Ѳөртэеэ хөөрэлдөөн	1	
	Үгγγлэл (Текст)(8 час)		
9	Үгγγлэлэй байгуулга. Текст	1	
10	Үгγγлэлые хγсэдөөр гγ, али хуряамжалан харуулха	1	
11	Үгγγлэл сохи мэдγγлэлэй холбоон	1	
12	Үгγγлэлэй янзанууд. Домоглоhон γгγγлэл	1	
13	Үгγγлэл соохи мэдγγлэлэй холбоон	1	
14	Зураглаhан γгγγлэл	1	
15	Бодомжолhон γгγγлэл	1	
16	Шалгалтын хγдэлмэри	1	
17	Үгγγлэлэй стиль тухай. Албан хэрэгэй стиль. Эрдэм hуралсалай стиль	1	
18	Ниитэ толилолгын стиль	1	
19	Портретнэ очерк	1	
20	Уран hайханай стиль	1	
21	Бэшэгэй хэлэлгэдэ хэрэглэгдэдэг текстын янзанууд тухай. Тγсэб.	1	
22	Холбоо хэлэлгэ хγгжөөлгэ. Дэлгэрэнгы найруулга	1	
23	Дабталга	1	
24	Шалгалтын хγдэлмэри	1